Stwierdzenie nabycia spadku, niegodność dziedziczenia, zrzeczenie się spadku, odrzucenie spadku

W tym miejscu przygotowałem dla Ciebie kilka podstawowych informacji o stwierdzeniu nabycia spadku, niegodności dziedziczenia, zrzeczeniu oraz odrzuceniu spadku przedstawionych w formie pytań i odpowiedzi. Mam nadzieję, że lektura pozwoli Ci uporządkować myśli i sformułować pytania, na które chętnie Ci odpowiem podczas spotkania w Kancelarii.

 

STWIERDZENIE NABYCIA SPADKU

 

Kto stwierdza nabycie spadku oraz jakie są tego skutki?

 

Stwierdzenia nabycia spadku dokonuje sąd rejonowy właściwy ze względu na położenie spadku. Skutkiem stwierdzenia nabycia jest domniemanie, że osoba wskazana w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku jest spadkobiercą oraz domniemanie co do udziału jaki jej w spadku przysługuje.

 

Kto może złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?

 

Krąg osób uprawnionych został uregulowany bardzo szeroko zazwyczaj jako osoby uprawnione wymienia się spadkobierców ustawowych i testamentowych, ich spadkobierców, zapisobiorców zwykłych i windykacyjnych, osoby uprawnione do zachowku, nabywców spadku lub udziału spadkowego, wierzycieli spadkodawcy, wierzycieli spadkobiercy i zapisobiorcy, współwłaścicieli nieruchomości w przypadku śmierci jednego z nich.

 

Czy prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku można zmienić?

 

Prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku może zostać zmienione w każdym czasie o ile pojawią się okoliczności nieznane w momencie orzekania. Osoba która brała udział w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku może powołać się na takie okoliczności jedynie jeśli w trakcie wcześniejszego postępowania nie miał możliwości ich powołać a wniosek o zmianę składa w terminie roku od uzyskania takiej możliwości.

 

Kiedy można złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?

 

Stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem 6  miesięcy od otwarcia spadku, chyba, że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku. W praktyce wniosek ten można złożyć przed upływem 6 miesięcy a oświadczenia spadkodawców zostaną odebrane na rozprawie.

 

Ile kosztuje złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku?

 

Opłata sądowa od wniosku wynosi co do zasady 50 zł.

 

NIEGODNOŚĆ DZIEDZICZENIA

 

Kto może być uznany za niegodnego dziedziczenia?

 

Za niegodnego dziedziczenia może być uznany spadkobierca, który dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy, podstępem lub groźbą nakłonił go do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności, umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

 

Jakie są skutki uznania za niegodnego dziedziczenia?

 

Osobę niegodną dziedziczenia traktuje się tak jakby nie dożyła ona otwarcia spadku.

 

Kto może wystąpić z żądaniem uznania spadkobiercy za niegodnego?

 

Z żądaniem takim może wystąpić każdy kto ma w tym interes.

 

Kiedy nie można wystąpić o uznanie za niegodnego pomimo spełnienia przesłanek?

 

Uznanie za niegodnego jest niedopuszczalne jeśli spadkodawca przebaczył spadkobiercy. Jeżeli w chwili przebaczenia spadkobierca nie miał zdolności do czynności prawnych, to przebaczenie uznaje się za skuteczne jeśli w świetle okoliczności konkretnej sprawy, można ustalić, że nastąpiło ono z dostatecznym rozeznaniem. 

 

Jaki jest termin na zgłoszenie takiego żądania?

 

Z żądaniem takim można wystąpić w ciągu roku od dnia, w którym zgłaszający żądanie dowiedział się o istnieniu przyczyny niegodności, nie później jednak niż trzy lata od otwarcia spadku (a więc śmierci spadkodawcy).

 

ZRZECZENIE SIĘ DZIEDZICZENIA

 

Kto może zrzec się dziedziczenia?

 

Dziedziczenia może zrzec się jedynie spadkobierca ustawowy.

 

W jaki sposób zrzec się dziedziczenia?

 

Dziedziczenia można zrzec się jedynie poprzez zawarcie przed notariuszem umowy między spadkobiercą ustawowym a spadkodawca.

 

Jakie są skutki zrzeczenia się dziedziczenia?

 

Zrzekający się (oraz jego zstępni o ile z umowy nie wynika inaczej) traktowani są tak jakby nie dożyli otwarcia spadku (a więc zmarli przed spadkodawcą).

 

Czy można uchylić się od zawartej umowy zrzeczenia się dziedziczenia?

 

Uchylenie od skutków takiej umowy możliwe jest jedynie poprzez zawarcie (w formie aktu notarialnego) nowej umowy, w której strony uchylą zapisy umowy o zrzeczenie się dziedziczenia. Niemożliwe jest jednostronne rozwiązanie takiej umowy.

 

ODRZUCENIE SPADKU

 

Kto może odrzucić spadek?

 

Spadek może odrzucić zarówno spadkobierca ustawowy jak i testamentowy.

 

Czy można częściowo odrzucić spadek?

 

Spadkobierca może  odrzucić spadek przypadający mu z ustawy a przyjąć przypadający z testamentu, albo odwrotnie. Poza tym przypadkiem nie wolno częściowo przyjąć, a częściowo odrzucać spadku.

 

W jakim terminie można odrzucić spadek?

 

Oświadczenie o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania.

 

W jaki sposób złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku?

 

Oświadczenie takie składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym.

 

Czy można odwołać oświadczenie o odrzuceniu spadku?

 

Co do zasady oświadczenie takie jest nieodwołalne. Jeżeli jednak zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby to można uchylić się od jego skutków, przy czym można to zrobić wyłącznie przed sądem w terminie roku od wykrycia błędu lub ustania obawy wywołanej groźbą.

 

Jakie są skutki odrzucenia spadku?

 

Spadkobierca, który odrzucił spadek zostaje wyłączony od dziedziczenia tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Warto pamiętać, że przy dziedziczeniu ustawowym zazwyczaj spadek taki przechodzi na dzieci spadkobiercy, który odrzucił spadek (również małoletnie).