Dziedziczenie testamentowe, zapis zwykły, zapis windykacyjny

W tym miejscu przygotowałem dla Ciebie kilka podstawowych informacji o dziedziczeniu testamentowym, zapisie zwykłym i windykacyjnym  przedstawionych w formie pytań i odpowiedzi. Mam nadzieję, że lektura pozwoli Ci uporządkować myśli i sformułować pytania, na które chętnie Ci odpowiem podczas spotkania w Kancelarii.

 

DZIEDZICZENIE TESTAMENTOWE

 

Kto może sporządzić testament?

 

Testament może sporządzić jedynie osoba fizyczna posiadająca pełna zdolność do czynności prawnych, co oznacza, że osoby które nie ukończyły 18 lat (chyba, że zawarły małżeństwo), osoby ubezwłasnowolnione częściowo lub całkowicie oraz osoby prawne i ułomne osoby prawne nie mogą sporządzić testamentu. Testamentu nie można również sporządzić przez przedstawiciela czy pełnomocnika.

 

Czy można sporządzić testament wspólny?

 

Testament może zawierać rozporządzenia tylko jednego spadkodawcy, oznacza to, że nie jest dopuszczalne sporządzenie wspólnego testamentu np. przez małżonków. 

 

Kiedy testament zostanie uznany za nieważny?

 

Testament zostanie uznany za nieważny jeśli sporządzi go osoba, która nie jest uprawniona do sporządzania testamentów, będzie zawierał wspólne rozporządzenia kilku osób, bądź też zostanie sporządzony w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, to nie sporządził by testamentu o określonej treści lub też sporządzony pod wpływem groźby.

 

Czy i jak można odwołać testament?

 

Odwołanie testamentu może nastąpić przez sporządzenie nowego testamentu o odmiennej treści, bądź też poprzez zniszczenie testamentu lub pozbawienie go cech, od których zależy jego ważność, bądź też poprzez dopisanie wzmianki o odwołaniu testamentu na dokumencie. Jeśli jednak spadkobierca sporządzi nowy testament, w którym wyraźnie nie zaznaczy, że w całości odwołuje poprzednio sporządzony testament, to odwołaniu ulegną jedynie te postanowienia starego testamentu, które nie dadzą się pogodzić z treścią nowego.

 

Co to jest testament holograficzny?

 

Testamentem holograficznym nazywamy testament ręczny. Żeby taki testament był ważny musi być w całości napisany pismem ręcznym (niedopuszczalne jest sporządzenie go np. na komputerze), podpisany oraz opatrzony datą. Brak daty nie pociąga za sobą nieważności takiego testamentu, jeśli nie ma wątpliwości, że w momencie jego sporządzania spadkodawca był do tego zdolny i nie zachodzą sprzeczności z innymi testamentami sporządzonymi przez spadkodawcę.

 

Czy dopuszczalny jest testament, w którym wskażę jedynie kogo pozbawiam prawa do spadku po mnie? 

 

Taki testament nazywamy testamentem negatywnym. Jest on dopuszczalny. Ujęcie kogoś testamencie negatywnym nie pozbawia go  jednak prawa żądania zachowku, co odróżnia tą instytucję od wydziedziczenia.

 

ZAPIS ZWYKŁY

 

Na czym polega zapis zwykły?

 

Jest to zawarte w testamencie rozporządzenie za pomocą którego spadkodawca może zobowiązać spadkobiercę testamentowego lub ustawowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby.

 

Kiedy mogę żądać wykonania zapisu?

 

Jeśli nic innego nie zapisano w testamencie, to wykonania zapisu zwykłego można żądać niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu. Jednakże zapisobiorca obciążony dalszym zapisem może powstrzymać się z jego wykonaniem do chwili wykonania przysługującego mu zapisu przez spadkobiercę.

 

Czy zapis może być ustanowiony z zastrzeżeniem warunku lub terminu?

 

Zapis zwykły, w przeciwieństwie do zapisu windykacyjnego, może być uczyniony z zastrzeżeniem warunku lub terminu.

 

Kto nie może być zapisobiercą?

 

Zapisobiercą nie może być osoba niegodna, osoba która nie żyje w chwili otwarcia spadku (wyjątek stanowi dziecko poczęte ale jeszcze nie narodzone), osoba prawna, która nie istnieje w chwili otwarcia spadku.

 

Kiedy przedawniają się roszczenia z zapisu?

 

Roszczenia z zapisu przedawniają się z upływem pięciu lat od dnia wymagalności zapisu

 

ZAPIS WINDYKACYJNY

 

Czy różni się zapis windykacyjny od zapisu zwykłego?

 

Zapis windykacyjny może być zawarty jedynie w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego. W przeciwieństwie do zapisu zwykłego w przypadku zapisu windykacyjnego zapisobiorca z momentem otwarcia spadku staje się od razem właścicielem przedmiotu zapisu. Nie ma więc już potrzeby przenoszenia własności ze spadkobiercy na zapisobiorcę odrębną czynnością prawną.

 

Co może być przedmiotem zapisu windykacyjnego?

 

Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być rzecz oznaczona co do tożsamości, a więc konkretna rzecz możliwa do precyzyjnego opisania za pomocą cech ją indywidualizujących, zbywalne prawo majątkowe, przedsiębiorstwo, gospodarstwo rolne lub ustanowienie na rzecz zapisobiorcy użytkowania lub służebności.

 

Kiedy zapis windykacyjny będzie bezskuteczny?

 

Zapis windykacyjny będzie bezskuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu nie należy do spadkodawcy albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia.

 

Czy można ustanowić zapis windykacyjny z zastrzeżeniem warunku lub terminu?

 

Nie można ustanowić zapisu windykacyjnego z zastrzeżeniem warunku i terminu. Takie zastrzeżenie będzie traktowane jako nieistniejące. Jeżeli jednak z okoliczności będzie wynikać, że bez takiego zastrzeżenia zapis windykacyjny nie został by ustanowiony, to cały zapis staje się nieważny, a więc nie doprowadzi do przeniesienia własności.